Van partytent naar pretpark: waar is de faciliterende “larper” gebleven?

Ik doe al larp sinds mijn veertiende. Inmiddels ben ik bijna veertig. Dat betekent dat ik inmiddels meer dan de helft van mijn leven met larp bezig ben. Ik heb gespeeld, gebouwd, geschreven, geacteerd, georganiseerd en vooral heel veel tijd doorgebracht achter de schermen van evenementen.

En als ik terugkijk naar de larp van twintig jaar geleden, dan is er iets veranderd.

Niet alleen de kostuums zijn beter geworden. Niet alleen de locaties zijn professioneler. Niet alleen de regels zijn uitgebreider. De houding tegenover de hobby is veranderd.

Larp was ooit een hobby waarin we de hobby voor elkaar maakten, helaas lijkt het steeds vaker een hobby waarin mensen vooral verwachten dat iemand anders de hobby voor hen maakt.

Een partytent kon een kasteel zijn

Toen ik begon met larp was er een belangrijk principe: Theater of the Mind. Je hoefde niet alles daadwerkelijk te bouwen. Een partytent kon een kasteel zijn. Een paar houten planken konden een barricade voorstellen. Een harnas gemaakt van koffieblikken kon prima doorgaan voor een platemail.

Niet omdat we niet beter wilden. Maar omdat we wisten dat het uiteindelijk om het verhaal ging. Als de spelleider zei dat je door de poort van het kasteel liep, dan liep je door de poort van het kasteel. Iedereen deed mee aan die illusie. En misschien nog belangrijker: iedereen begreep dat die illusie ergens vandaan moest komen.

Iemand moest de partytent neerzetten, het plot schrijven, de NPC’s regelen, de monsters “briefen”, de inschrijvingen doen, de locatie regelen, de regels schrijven, de koffie zetten en uiteindelijk stond daar een groep spelers die drie dagen lang een andere wereld kon beleven.

De mensen die dat mogelijk maakten, werden gewaardeerd: De spelleiding werd gewaardeerd, de NPC’s werden gewaardeerd en de vrijwilliger die zes uur in de regen een poort maakte, werd gewaardeerd. Niet omdat iedereen het geweldig vond wat er gebouwd was, maar omdat iedereen begreep hoeveel werk erachter zat.

Ik stond zelf aan de andere kant

Ik schrijf dit niet als iemand die altijd alleen maar zijn kaartje heeft gekocht en vervolgens kritiek heeft gehad op de organisatie. Van mijn zeventiende tot ongeveer mijn achtentwintigste heb ik zelf actief larps georganiseerd en gedraaid.

Ik weet dus wat het betekent. Een larp organiseren betekent niet alleen een verhaal bedenken en op vrijdagavond een fantasy-jurk aantrekken. Het betekent maandenlang plannen, vergaderen, regels schrijven, NPC’s zoeken, locaties regelen, materialen verzamelen, decor bouwen, financiën bijhouden, inschrijvingen verwerken, beantwoorden, problemen oplossen, en uiteindelijk, wanneer iedereen op het evenementterrein arriveert, zorgen dat de rest van de wereld kan doen alsof jij dat allemaal niet hebt gedaan.

Dat laatste is misschien wel het mooiste onderdeel van organiseren. Als het goed gaat, merkt niemand hoeveel werk je hebt verricht.

De spelers zien alleen hun wereld.

En dat is precies de bedoeling.

Een hobby die zichzelf ooit faciliteerde

Wat mij zorgen baart, is dat larp steeds meer lijkt te veranderen van een hobby waarin deelnemers samen verantwoordelijk zijn voor het mogelijk maken van de hobby naar een hobby waarin deelnemers vooral consument zijn: Je koopt een ticket, krijgt een evenement, verwacht een goed verhaal, verwacht mooie NPC’s, verwacht goed eten, verwacht mooi decor, verwacht een goed uitgewerkt plot, verwacht dat de organisatie alles geregeld heeft en vervolgens ga je naar huis.

Dat is natuurlijk niet voor iedereen zo. Er zijn nog steeds ontzettend veel mensen die zich volledig inzetten voor hun vereniging, organisatie of evenement. Maar ik merk wel een duidelijke verschuiving. De groep mensen die consumeren groeit. De groep mensen die faciliteren lijkt niet in hetzelfde tempo mee te groeien.

En uiteindelijk ontstaat daar een probleem. Want een larp is geen pretpark. Er is geen grote anonieme organisatie die ervoor zorgt dat alles er volgend jaar weer staat. 

Het zijn mensen.

Vrijwilligers.

Larpers.

Het gat tussen generaties

Daarbij zie ik een steeds groter gat ontstaan tussen verschillende generaties larpers. Wel belangrijk om te melden dat het niet om een “leeftijd-generatie” gaat, maar om de personen die op verschillende momenten zijn begonnen met larpen. De oudere generatie (die 20 jaar geleden begonnen is met larpen) heeft vaak geleerd dat larp iets is wat je samen maakt. Veel mensen die twintig of dertig jaar geleden begonnen, toen het een nieuwe hobby was en er nog bijna niets was in Nederland, organiseerden ooit evenementen, waren NPC, zaten in een organisatie, hielpen met decor of schreven een plot.

Niet iedereen deed alles.

Maar bijna iedereen deed iets.

Dat was onderdeel van de hobby.

Tegenwoordig lijkt dat minder vanzelfsprekend. Ik zie regelmatig mensen die al jaren larp spelen, maar nog nooit onderdeel zijn geweest van een organisatie. Niet omdat ze slechte mensen zijn. Niet omdat ze niets te bieden hebben. En ook niet omdat iedere speler verplicht moet worden om organisator te worden. Maar omdat er blijkbaar steeds minder vanzelfsprekendheid is dat je op een bepaald moment iets terug doet voor de hobby.

En dat heeft gevolgen. Want de mensen die al jaren organiseren worden ouder, ze krijgen banen, gezinnen en andere verantwoordelijkheden.

En uiteindelijk komt het moment waarop iemand zegt:

“Ik heb dit nu twintig jaar gedaan. Misschien is het tijd dat iemand anders het overneemt.”

En dan blijkt dat die ‘iemand anders’ er niet altijd is.

Het simpele rekensommetje

Eigenlijk is het probleem heel eenvoudig op te lossen.

Stel dat een larp honderd deelnemers heeft. Als iedere deelnemer gedurende hun larp-carrière maar twee of drie jaar ergens meehelpt binnen een organisatie, heb je opeens een enorme hoeveelheid mensen. Niet iedereen hoeft spelleider te worden. Niet iedereen hoeft een evenement te leiden.

Je kunt helpen met decor, NPC zijn, foto’s maken, social media doen, administratie doen, een plot schrijven, een kamp bouwen, techniek regelen, catering helpen organiseren, nieuwe spelers begeleiden, gewoon één weekend achter de bar staan.

Er zijn honderden taken.

Als iedereen die van de hobby geniet bereid is om daar een paar jaar een klein onderdeel van te dragen, dan hebben de meeste larps waarschijnlijk meer dan genoeg hulp.

Het probleem is niet noodzakelijk dat er te weinig mensen zijn, het probleem is dat een groot deel van die mensen zichzelf niet meer als onderdeel van de organisatie ziet.

Ze zien zichzelf als deelnemer.

Als klant.

Als consument.

“Maar ik betaal toch?”

Ja, dat doe je. En natuurlijk mag je verwachten dat je krijgt waarvoor je betaalt. (Wat ontzettend weinig is op de meeste evenementen in Nederland!)

Een larp mag professioneel georganiseerd worden. Een organisatie mag veel geld vragen. Spelers mogen kwaliteit verwachten. Maar een ticket kopen betekent niet dat je daarmee de verantwoordelijkheid voor de toekomst van de hobby hebt afgekocht. Want jouw ticket betaalt misschien de locatie. Maar het schrijft geen plot, bouwt geen decor, speelt geen NPC, beantwoordt geen honderd e-mails, ruimt geen terrein op, organiseert de volgende editie niet.

Dat doen mensen. En die mensen zijn uiteindelijk ook gewoon larpers.

De ironie van larp

Daar zit voor mij de grootste ironie, want larp draait om samenwerken. We spelen werelden waarin groepen avonturiers samen een probleem oplossen. We vormen gildes, legers, koninkrijken, religies of kampjes.

We werken samen om de wereld waarin we spelen interessanter te maken, maar buiten het spel lijken we soms steeds meer op consumenten.

“Iemand anders regelt het wel.”

En als het evenement vervolgens niet goed genoeg is, horen we dat onmiddellijk. Maar hoeveel van de mensen die klagen, hebben de organisatie gevraagd:

“Waar kan ik helpen?”

Dat is een veel interessantere vraag.

‘Theater of the Mind’ is niet het probleem

Ik wil overigens niet terug naar larp van twintig jaar geleden, de hobby mag veranderen. Sterker nog: dat moet. De kwaliteit van kostuums, props, locaties, techniek en plot is enorm verbeterd. Dat is fantastisch.

Maar ik denk dat we iets uit die oude larp moeten behouden: Het idee dat de wereld niet vanzelf ontstaat, dat iemand hem moet maken en dat wij dat samen zijn.

Een prachtig decor is geweldig, een enorme tent met een professioneel uitgewerkt kasteel is geweldig, een indrukwekkend monster-kostuum is geweldig, maar uiteindelijk blijft het iemand die dat allemaal heeft gebouwd. En iemand moet dat blijven doen.

Misschien moeten we stoppen met vragen: “Wat krijg ik?”

En weer wat vaker vragen: “Wat kan ik bijdragen?”

Niet omdat iedere larper verplicht vrijwilliger moet worden, niet omdat iedereen organisator moet worden en ook niet omdat vroeger alles beter was. Maar omdat larp zonder mensen die de hobby faciliteren simpelweg niet bestaat. Je kunt honderd mensen hebben die graag willen spelen. Maar als niemand de tijd neemt om het spel te organiseren, is er geen spel.

Dus misschien is het tijd om de volgende keer dat je naar een larp gaat niet alleen je personage-kostuum mee te nemen. Neem ook een beetje verantwoordelijkheid mee.

Neem eens een paar jaar plaats in een organisatie of help op een andere manier voor een langere tijd..

En als je daarna weer wilt spelen zonder organisatorische verantwoordelijkheid?

Prima.

Dan heb je in ieder geval iets teruggedaan.

Want misschien is dat wel het verschil tussen een larp bezoeken en onderdeel zijn van de larp-community.

Larp is geen product dat je koopt, maar een hobby die we samen mogelijk maken

En als we willen dat die hobby over twintig jaar nog bestaat, zullen we ervoor moeten zorgen dat er naast nieuwe spelers ook nieuwe organisatoren, NPC’s, bouwers, schrijvers en vrijwilligers opstaan. Anders wordt het gat tussen de generaties uiteindelijk zo groot dat niemand het meer kan vullen.

En dan staat er misschien nog steeds een prachtige partytent. Maar niemand meer om hem tot een kasteel te maken.